Eindelijk in de Schatkamer

Na twee eerder mislukte pogingen is het me gisteren gelukt de rondleiding Schatkamer Domplein in Utrecht mee te maken. In het geheel viel het me niet tegen. De 3D video’s van het Domplein sinds de Romeinse tijd zijn echt heel goed, de vormgeving van de uitleg is mooi gedaan en de rondleidster die we hadden (‘we’ waren een moeder met zoon van ca 12 en ik) was aardig en deed het goed. Ook toen ik had laten vallen dat ik al wat voorkennis had vanwege mijn beroep, hetgeen toch iets initmiderends kan hebben. Daar was dus niks mis mee. Het inleidende filmpje was echter een andere zaak. Het was best mooi gefilmd, al was het wat bombastisch. En dat gold ook voor de eronder gespeelde muziek. Wat echter heel erg beneden de maat was waren de kostuums van de ‘acteurs’ (op die van de Romeinen na). Daar klopte echt geen hout van. Willibrord stond met een mini 19^e eeuws priesterstolaatje over een vaag wit gewaad te oreren. De keizer uit ca 1100 had een volkomen nep uitmonstering aan en zijn tegenspeler de bisschop droeg liturgische kleding en mijter van eeuwen later. De scenes met de bouwmeester zouden in de 14^e eeuw spelen, maar lieten huurkleding die iets 16^e eeuws moesten voorstellen zien en toen de man als monnik terugkwam om zijn werk te bekijken droeg hij een 15^e eeuwse Franciscaner pij. Hij bezat ook nog een in de 14^e eeuw niet voorkomende ‘dopersbaard’ (zonder  snor dus). Ook op de 17^e eeuwse kleding was veel aan te merken evenals  op die van de studenten uit de 19^e eeuw. En tussendoor liep overal een jongetje  rond met een 16^e eeuwse baret op, een 17^e eeuwse jas en broek aan en bontlaarsjes die hij waarschijlijk in de Uggi Shop had gehaald. Kortom een festijn van anachronismen. Met wat advies van een deskundige waren deze flaters te voorkomen geweest.

Ook op de inhoud van de rondleiding was het nodige aan te merken. Ik heb er begrip voor dat je bij leken niet met te veel feiten en jaartallen aan moet komen, maar het vertellen van fabels is het andere uiterste. Over Willibrord, de bisschoppen, de keizer, kanunniken, de bouwmeester Jan van Henegouwen die hoogstwaarschijnlijk niet dezelfde was als Jan van den Do(e)m en de stenen knoop in het pandhof werden sprookjes verteld; geen geschiedenis. Ook is het van belang dat feiten kloppen en dat je goed uitlegt wat bepaalde termen betekenen. Het werd bijvoorbeeld niet duidelijk wat immuniteiten nu eigenlijk waren. Dat het afgescheiden gebiedjes waren waar de kanunniken woonden die er hun eigen boontjes dopten en hun eigen rechtspraak deden was duidelijk. Dat de bisschoppen sinds de 14^e eeuw er een vinger in de pap probeerden te krijgen en dat de stad er in de 15^e eeuw de rechtsmacht aan de kanunniken had ontrokken werd niet verteld. Wat kanunniken eigenlijk waren, behalve “een soort monniken”, en wat ze daar rond de dom deden werd ook niet verder uitgelegd. Ook over de verwoestingen door de Noormannen en het verblijf elders van de bisschop werd tegenstrijdige informatie gegeven. En de Investituurstrijd en zijn oorzaken en gevolgen werden wel erg versimpeld. Ook hier had de inbreng van een historicus met verstand van zaken veel goed kunnen  doen. De rondleidster vertelde ook nog dat Utrecht door de Duitse keizer in de vroege middeleeuwen tot aartsbisdom werd verheven, maar was in de war met de verheffing van 1559. Als dat eerste waar was geweest had de bisschop waar ze het steeds over had wel aartsbisschop geheten.

Kortom: voor de leek viel er nogal wat te genieten, vooral in de kelder, maar de kenner was behoorlijk teleurgesteld over het historische gehalte van de film en de vertelde verhalen. Op door deze kenner gestelde vragen kwamen overigens ook meestal geen antwoorden omdat de rondleidster die niet wist. Maar ik ben natuurlijk niet de gemiddelde bezoeker.